ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΞΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΑΠΑΝΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

 

Εντός του πλαισίου των τελευταίων δεκαετιών οι δαπάνες για την υγεία έχουν παρουσιάσει αξιοσημείωτη αύξηση σε σύγκριση  με το σύνολο της οικονομικής ανάπτυξης για τις περισσότερες αναπτυσσόμενες χώρες. Ως εκ τούτου σχεδόν όλες αυτές οι χώρες σημείωσαν σταδιακή αύξηση των εν λόγω δαπανών, επί αναλογίας ποσοστού ΑΕΠ [1]. (Giang,P., 2017)

Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ οι δαπάνες υγείας προσιδιάζουν με το σύνολο των οικονομικών πόρων που αξιοποιούνται μέσω της εφαρμογής τεχνοκρατικών μεθόδων στον υγειονομικό και ευρύτερο τομέα της υγείας και με αποκλειστικό σκοπό την προαγωγή της υγείας και την πρόληψη του πληθυσμού από επαπειλητικές νοσηρότητες. Επιπλέον οι δαπάνες για την υγεία αποτελούν μονάδα μέτρησης επί της συνολικής απόκτησης αγαθών και υπηρεσιών υγείας, συμπεριλαμβανομένων των κεφαλαιουχικών επενδύσεων σε υποδομές υγειονομικής περίθαλψης και φροντίδας. Ως επί το πλείστων οι δαπάνες υγείας αντανακλούν σε δημόσιες και ιδιωτικές δαπάνες έναντι της ατομικής αλλά και  της δημόσιας υγείας. Εντούτοις εξαιρούνται οι οικονομικοί πόροι που αποδίδονται για την έρευνα, την εκπαίδευση και την περιβαλλοντική υγεία. (OECD, 2019)

Πολυσήμαντοι παράγοντες συντείνουν  προκειμένου μία χώρα να διαθέσει χρήματα στον τομέα της υγείας. Τοιουτοτρόπως οι προσδιοριστικοί παράγοντες δαπανών υγείας δύνανται να είναι οικονομικοί, πολιτικοί, κοινωνικοί ,δημογραφικοί και τεχνολογικοί. Στην προκειμένη περίπτωση η διαθεσιμότητα πόρων για την παραγωγή αγαθών (επί ΑΕΠ) σε συνδυασμό με τους δημοσιονομικούς περιορισμούς που έχουν τεθεί στην εκάστοτε κυβέρνηση, οριοθετούν το πλαίσιο δαπανών υγείας.

Ως  οικονομικός προσδιοριστικός παράγοντας έχει διερευνηθεί περαιτέρω από τον ΟΟΣΑ το εισόδημα μίας χώρας, ως το  κατά κεφαλή Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν.. Ωστόσο   δεν προκύπτουν περαιτέρω δεδομένα που να επεξηγούν την ταχεία αύξηση των  δαπανών υγείας για ορισμένες χώρες  έναντι του χαμηλού τους  εισοδήματος. Παρόλα ταύτα και σύμφωνα με επιμέρους στοιχεία, στις  εξαιρετικά αδύναμες οικονομίες οι συνολικές δαπάνες υγείας είναι χαμηλότερες του προβλεπόμενου με αποτέλεσμα οι χώρες αυτές να αδυνατούν ακόμη   να προσεγγίσουν τους βασικούς στόχους ανάπτυξης της χιλιετίας [2]. Ανάλογα με επιπρόσθετες ενδείξεις στις χώρες με χαμηλά εισοδήματα, οι κρατικές δαπάνες για την υγεία  κυμαίνονται κάτω του 50% επί των συνολικών δαπανών υγείας . Σε αυτήν την περίπτωση αναμένεται τόσο ο κρατικός παράγοντας όσο και τα νοικοκυριά να συμβάλλουν εξίσου από τον προϋπολογισμό τους όταν το εισόδημά τους αρχίσει να αυξάνεται.

Ένας πολιτικός παράγοντας δύναται να είναι η ίδια η κρατική δαπάνη, η οποία ωστόσο καθορίζεται από το υπάρχον δημοσιονομικό έρεισμα και τις οικονομικές δυνατότητες που προσδιορίζουν μία χώρα σε μία συγκεκριμένη χρονική στιγμή, προκειμένου να επενδύσει χρήματα για την υγεία. Σύμφωνα με περαιτέρω έρευνες τα περισσότερα  κράτη με χαμηλά εισοδήματα αναγνωρίζουν τη σημαντικότητα ύπαρξης νηφάλιων συστημάτων υγείας, με αποτέλεσμα να αναμένεται από αυτά όταν επισέλθουν σε ρυθμούς  ανάπτυξης,  να δαπανήσουν περισσότερους πόρους για την υγεία. Από την άλλη πλευρά οι χώρες με μεσαία ή υψηλά εισοδήματα και ανεπτυγμένα συστήματα υγείας, τείνουν να διαμοιράζουν τις δαπάνες του προϋπολογισμού σε διαφορετικούς κοινωνικούς τομείς και κατόπιν διαδικασίας πολιτικής διαπραγμάτευσης.

Όσον αφορά δημογραφικά δεδομένα που προσδιορίζουν τις δαπάνες υγείας, γίνεται αντιληπτό ότι οι γηράσκοντες πληθυσμοί απαιτούν περισσότερες υπηρεσίες υγείας με αποτέλεσμα τη δυνητική καταβολή περισσότερων χρημάτων για την απόκτηση των αγαθών υγείας. Υπό αυτό το πρίσμα αναδεικνύεται θετική συσχέτιση μεταξύ των ηλικιωμένων πληθυσμών και των δαπανών υγείας και ιδιαίτερα για τα κράτη με υψηλά εισοδήματα, όπου το βιοτικό επίπεδο είναι καλύτερο και δυνητικά προβλέπεται αυξημένο προσδόκιμο ζωής.

Η εξέλιξη της τεχνολογίας για την αναβάθμιση ιατρικών πρακτικών επίσης αποτελεί σημαντικό προσδιοριστικό παράγοντα δαπανών υγείας. Ωστόσο και σύμφωνα με βιβλιογραφικές αναφορές, για τις χώρες που δεν υπάγονται στον ΟΟΣΑ, η εξέλιξη της τεχνολογίας δεν λαμβάνεται υπόψη σαν προσδιοριστικός παράγοντας αύξησης δαπανών υγείας, ελλείψει αξιόπιστων δεδομένων συνδεόμενων με τις θετικές επιπτώσεις της τεχνολογίας για τις συγκεκριμένες χώρες. (Ke Xu et al., 2011)

Σε συνέχεια των άνωθεν δεδομένων ένας ακόμη παράγοντας προσδιορισμού αύξησης των δαπανών υγείας, αποτελεί και το φαινόμενο της προκλητής ζήτησης[3]. Εκτός του ότι η προκλητή ζήτηση αλληλεπιδρά με το φαινόμενο του ηθικού κινδύνου, καθώς οι ενδεδειγμένες υπηρεσίες – παροχές δεν χρησιμοποιούνται για τους πραγματικούς ασθενείς, αλλά από καταναλωτές που δεν χρίζουν ρεαλιστικής ανάγκης, το επιπρόσθετο βάρος των δαπανών αυτών μετατίθεται στις συνολικές δαπάνες υγείας, με αποτέλεσμα τη μειωμένη αγοραστική ικανότητα σε άλλους τομείς και ιδιαίτερα στον τομέα της πρόληψης για την υγεία. (Keyvanara,M. et al. , 2014)

Όσον αφορά την περίπτωση της Ελλάδας και υπό το πρίσμα συγκεκριμένης έρευνας, ένας μείζων προσδιοριστικός παράγοντας αύξησης δαπανών υγείας [4], αποτελεί η γήρανση του πληθυσμού. Τα τελευταία έτη  η αύξηση των δαπανών υγείας αποτελεί κοινή συνιστώσα όλων των βιομηχανοποιημένων κρατών. H διάρθρωση των δαπανών υγείας την τελευταία δεκαετία για τα ελληνικά δεδομένα παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον, εφόσον τείνει να προσεγγίζει σχεδόν το 10% επί ΑΕΠ, ένα από τα υψηλότερα ποσοστά ανάμεσα στις χώρες του ΟΟΣΑ. (Souliotis, K., et al. , 2017)

 

Η ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΩΝ ΔΑΠΑΝΩΝ ΥΓΕΙΑΣ  ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2018 ΚΑΙ Η ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΜΕ ΤΑ ΕΥΡΩΠΑΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ

 

Στα πλαίσια βαθιάς και σταδιακής οικονομικής ύφεσης, αρχής γενομένης από το 2008, το ελληνικό σύστημα υγείας απετέλεσε έναν από τους βασικούς στόχους ανασυγκρότησης  και περικοπών όσο αφορά τις δημόσιες δαπάνες για την υγεία.

Σύμφωνα με στατιστικά δεδομένα του (OECD, 2019) στο χρονικό διάστημα μεταξύ 2009-2013 η ετήσια κρατική δαπάνη υγείας μειώθηκε περισσότερο από 5 δις. ευρώ, διαφορά που σε πραγματικούς όρους ανταποκρίνεται σχεδόν στο 1/3 επί του συνόλου των κρατικών δαπανών για την υγεία.

Ως επί το πλείστων για τη χρονική περίοδο 2009-2013 οι κατά κεφαλήν δαπάνες για την υγεία στην Ελλάδα σημείωσαν περαιτέρω πτώση με ποσοστό 8.7%.  Επιπρόσθετα παραμένει αξιοσημείωτο το γεγονός ότι για το χρονικό διάστημα μεταξύ 2003-2009 η πρωτοφανής μείωση των εν λόγω δαπανών κυμαίνονταν κάτω του μέσου όρου επί του συνόλου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επιπλέον και ενώ για τις περισσότερες χώρες τις ΕΕ οι κατά κεφαλήν δαπάνες για την υγεία παρουσίασαν αύξηση για το χρονικό διάστημα μεταξύ 2013- 2017, κράτη όπως η Ελλάδα και η Πορτογαλία παρέμειναν σε χαμηλά επίπεδα για το 2017 και σε σύγκριση με το έτος 2009. (OECD/Eurostat/WHO, 2017)

Source: OECD Health Statistics 2018, https://doi.org/10.1787/health-data-en; Eurostat Database; WHO Global Health Expenditure Database. 1 2 http://dx.doi.org/10.1787/888933835345

Σε συνέχεια των άνωθεν στοιχείων, οι διαφοροποιήσεις των δαπανών για την υγεία σε μία χώρα, σε συσχέτιση με επιμέρους παραγόμενα αγαθά και υπηρεσίες στο πλαίσιο μίας οικονομίας, δεν εξαρτώνται μόνο από το επίπεδο της δαπάνης, αλλά και από το συνολικό μέγεθος της εκάστοτε οικονομίας. Με την πάροδο των ετών οι αλλαγές στη διάρθρωση των δαπανών υγείας, αντανακλούν αλλαγές στο Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν, αν και συχνά προκύπτει ένα μεσοδιάστημα προτού οι υπάρχουσες αυτές οικονομικές καταστάσεις  δημιουργήσουν εμφανή επίπτωση στον τομέα της οικονομίας για την υγεία.

Με την έναρξη της οικονομικής κρίσης την προηγούμενη δεκαετία, πολλές ευρωπαϊκές χώρες σημείωσαν αύξηση επί των δαπανών υγείας τους. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα οι συγκεκριμένες δαπάνες σε αναλογία ΑΕΠ να μετακυλήσουν στο 9.6% από το 8.8% του έτους 2008, για το σύνολο των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ως εκ τούτου και υπό καθεστώς ύφεσης ,τα ευρωπαϊκά κράτη εισήγαγαν μία σειρά οικονομικών μέτρων προκειμένου να ελέγξουν την κρατική δαπάνη και να μειώσουν τα δημοσιονομικά ελλείμματα, ενώ η κατά κεφαλήν δαπάνη για την υγεία καθιερώθηκε ως ένας δείκτης οικονομικής ανάπτυξης για το σύνολο των ευρωπαϊκών χωρών.

Ως επί το πλείστων οι επερχόμενες αλλαγές στη διάρθρωση των δαπανών υγείας επί αναλογίας ΑΕΠ είναι αποτέλεσμα του συνδυασμού αύξησης των δαπανών υγείας και αύξησης του ΑΕΠ (όπως δύναται να παρατηρηθεί σε ετήσια βάση). Ωστόσο και δεδομένης της οικονομικής κρίσης, η μακροπρόθεσμη αύξηση των κατά κεφαλή ( σε πραγματικούς όρους) δαπανών υγείας στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το διάστημα 2005-2017 ήταν μεγαλύτερη σε σύγκριση με τις ανά κατά κεφαλήν δαπάνες επί αναλογίας ΑΕΠ. Το παρόν διάστημα και με εξαίρεση συγκεκριμένες χώρες ( μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα) οι δαπάνες για την υγεία επί ΑΕΠ παρουσιάζουν αυξητική τάση για όλες τις χώρες της ΕΕ. Αναλυτικότερα και για το 2017 η Ευρωπαϊκή Ένωση δαπάνησε το 9,6% επί του συνόλου των οικονομικών της πόρων για την υγεία, ποσοστό που διατηρήθηκε σχεδόν στα ίδια επίπεδα ( σταθερότητα σε ότι αφορά τις δαπάνες υγείας) από τα δύο προηγούμενα έτη ( 2015 και 2016). (Morgan,D. and R, Astolfi, 2014)

Source: OECD Health Statistics 2018, https://doi.org/10.1787/health-data-en; Eurostat Database; WHO Global Health Expenditure Database. 1 2 http://dx.doi.org/10.1787/888933835383

 

Ως επί το πλείστων οι πληρωμές για την υγεία επιτυγχάνονται μέσω πολυσήμαντων οικονομικών διακανονισμών. Σε χώρες όπου τα άτομα  δικαιούνται παροχών από το υγειονομικό σύστημα (για παράδειγμα επειδή διαμένουν μόνιμα σε μία χώρα) προβλέπονται κρατικές δαπάνες για την υγεία. Σε άλλα κράτη έχουν θεσμοθετηθεί μορφές υποχρεωτικής ασφάλισης ( είτε κοινωνική ασφάλιση υγείας, είτε ασφαλιστική κάλυψη μέσω ιδιωτικών ασφαλιστικών φορέων) που καλύπτουν το μεγαλύτερο εύρος της κάλυψης των δαπανών υγείας. Επιπρόσθετα οι ιδιωτικές πληρωμές για την υγεία καθώς και ποικίλες μορφές προαιρετικής ασφάλισης υπάρχουν προκειμένου να αντικαταστήσουν ή να συμπληρώσουν τις εν λόγω δαπάνες.

Αναφορικά με το έτος 2016 περίπου το 77% των δαπανών υγείας στα πλαίσια της ΕΕ χρηματοδοτήθηκε από την κρατική δαπάνη και το σύστημα υποχρεωτικής ασφάλισης. Αξίζει βέβαια να αναφερθεί ότι για πέντε ευρωπαϊκά κράτη ( συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας) οι ιδιωτικές πληρωμές υγείας, απετέλεσαν περισσότερο από το 1/3 επί των  συνολικών δαπανών για την υγεία. (Mueller, M. and D, Morgan, 2017) (OECD/EU, 2018)

 

Note: Countries are ranked by government schemes and compulsory health insurance as a share of current health expenditure.
Source: OECD Health Statistics 2018, https://doi.org/10.1787/health-data-en; Eurostat Database; WHO Global Health Expenditure Database.

 

Σε ότι αφορά στα ελληνικά δεδομένα  της τελευταίας δεκαετίας αξίζει να παραμείνουμε στο φαινόμενο αύξησης των ιδιωτικών πληρωμών (out-of-pocket). Η καταβολή ιδιωτικών πόρων ως δαπάνη υγείας πιθανόν απετέλεσε προϊόν δημοσιονομικής αστάθειας και εμφανούς αδυναμίας του κρατικού μηχανισμού ώστε να χρηματοδοτήσει τις δαπάνες για το σύστημα υγείας. Αυτό το γεγονός είχε σαν αποτέλεσμα το χρηματοδοτικό βάρος να μετακυλήσει στους πολίτες .

Αν και για το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα το ποσοστό της Ελλάδας ως προς το ΑΕΠ  επί των συνολικών δαπανών για την υγεία κυμαίνονταν στα ίδια σχεδόν επίπεδα με τον μέσο όρο των χωρών του ΟΟΣΑ, ωστόσο η ιδιωτική δαπάνη σαν ποσοστό του συνόλου των δαπανών υγείας , ήταν κατά προσέγγιση μιάμιση φορά μεγαλύτερη από αυτές των χωρών του ΟΟΣΑ. Όσον αφορά το χρονικό διάστημα 2008-2017 παρατηρούνται μικρές αυξομειώσεις του εν λόγω ποσοστού με σημαντική μείωση περί το έτος 2009 και την απαρχή της οικονομικής κρίσης ( με ποσοστό 29,3 επί του συνόλου των δαπανών υγείας). Στην προκειμένη περίπτωση αυτή η μείωση του δείκτη ίσως θα μπορούσε να υποθέσει κανείς ότι αντικατοπτρίζει την αδυναμία των πιο ευάλωτων κοινωνικοοικονομικών στρωμάτων στη διάθεση οικονομικών πόρων για αγαθά και υπηρεσίες υγείας. (Χλέτσος, Μ., 2019)

 

ΙΔΙΩΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΩΜΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ( out-of-pocket) ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΣΕ ΑΝΑΛΟΓΙΑ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΠΟΣΟΣΤΟΥ ΔΑΠΑΝΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

 

 

https://data.oecd.org/healthres/health-spending.htm-

 

ΣΥΖΗΤΗΣΗ

 

Σύμφωνα με τα κάτωθι στοιχεία και δεδομένης της απαρχής της οικονομικής κρίσης από το έτος 2008 και έπειτα κρίθηκε σκόπιμο η Ελλάδα να προβεί σε ανασυγκρότηση και μείωση των δαπανών για την υγεία. Προκειμένου να απαντηθεί το πρώτο ερώτημα της ανωτέρω προβληματικής αναφορικά με τα αίτια  αύξησης των εν λόγω δαπανών κατά τα προγενέστερα έτη και σύμφωνα με την (Ρεκλείτη, Μ. κ. α. , 2014) έναν λόγο αύξησης των χρηματικών πόρων για την υγεία πιθανότατα απετέλεσε η ραγδαία αύξηση των δαπανών αυτών για την περίοδο 1995-2008. Σε αυτό το σημείο θα πρέπει να αναφέρουμε ότι το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα ο τομέας της υγείας ανασυγκροτήθηκε, οδεύοντας προς την κατεύθυνση ιδιωτικοποίησης υπηρεσιών υγείας ( νεοσύστατοι ιδιωτικοί φορείς στον τομέα της υγείας). Επιπλέον ένα άλλο αίτιο μεγέθυνσης των δαπανών υγείας, το οποίο αποτελεί και προσδιοριστικό παράγοντα αύξησης της δαπάνης υγείας, είναι η γήρανση του πληθυσμού που αν μη τι άλω προσιδιάζει με έναν σημαντικό δημογραφικό δείκτη που υποδεικνύει αυξημένο ποσοστό εξάρτησης με τις υπηρεσίες υγείας για ένα μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού. (Ke Xu et al., 2011)

Στα πλαίσια ανάλυσης των στοιχείων που συγκεντρώθηκαν αναφορικά με τη διάρθρωση δαπανών υγείας προκύπτει το συμπέρασμα ότι για τις συνολικές  δαπάνες υγείας σε ποσοστό ΑΕΠ ( για το 2017), η Ελλάδα παρουσιάζεται με μειωμένο ποσοστό συγκριτικά με  το μέσο όρο των 28ΕΕ (8,4 έναντι του 9,6  επί του συνόλου των χωρών της Ευρώπης). Ενώ όλο το προηγούμενο διάστημα στο ευρωπαϊκό τοπίο παρατηρείται σταδιακή αύξηση του εν λόγω ποσοστού η σταδιακή μείωση του συγκεκριμένου δείκτη για τη χώρα μας πιθανότατα αντικατοπτρίζει την προσπάθεια συγκράτησης της κρατικής δαπάνης για την υγεία, εφόσον οι ιδιωτικές δαπάνες υγείας αυξήθηκαν. Σε συνέχεια των παραπάνω συμπερασμάτων παρατηρείται σημαντική αύξηση στις ιδιωτικές πληρωμές (out – of – pocket) και συγκεκριμένα για το χρονικό διάστημα 2008-2018, με αυξομειώσεις ήσσονος σημασίας ανά τα έτη.

Προκειμένου να απαντηθεί το δεύτερο ερώτημα της παρούσας προβληματικής αναφορικά με τις επιπτώσεις από τη διάρθρωση των δαπανών υγείας την απερχόμενη δεκαετία για την οικονομία και την κοινωνία, θα πρέπει να αναφέρουμε ότι στην προσπάθειά της η χώρα μας να επιτύχει δημοσιονομική σταθερότητα, μείωσε τις κρατικές δαπάνες έτσι ώστε να αυξήσει τα έσοδά της. Δεδομένου ότι οι δαπάνες για την υγεία μειώθηκαν, ενώ τα έσοδα δεν αυξήθηκαν με αποτέλεσμα να μην επιτυγχάνονται βασικοί στόχοι, όπως η σταθερότητα του εθνικού εισοδήματος, η μείωση της ανεργίας καθώς και η μείωση του αριθμού των ανασφαλίστων. Επιπρόσθετα αυξήθηκαν οι ιδιωτικές πληρωμές για την υγεία, γεγονός που εντείνει την ανισότητα στην πρόσβαση υπηρεσιών υγείας και κατ’ επέκταση τείνει να υποβαθμίσει περαιτέρω το βιοτικό επίπεδο για τις πλέον ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού. (Χλέτσος, Μ., 2019)

Σε αυτό το σημείο αξίζει να αναφερθεί ότι οι ιδιωτικές δαπάνες για την υγεία κυμαίνονταν ανέκαθεν σε πολύ υψηλά επίπεδα, ενώ συνδέθηκαν πολλάκις με το φαινόμενο της προκλητής ζήτησης, των άτυπων πληρωμών και της φοροδιαφυγής, δημιουργώντας πολυσήμαντο αντίκτυπο τόσο στην ισότητα πρόσβασης στο σύστημα υγείας, όσο και την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών. (State of Health in the EU- Greece- country health profile, 2019)

Σε τελική ανάλυση θα λέγαμε ότι η αύξηση των δαπανών υγείας τα τελευταία έτη, επέτεινε την ανάγκη για την ανάληψη πολιτικών στις ανεπτυγμένες χώρες, ώστε να προχωρήσουν σε τακτικές εξορθολογισμού των κοστών. Τέτοιες προοπτικές δύναται να επιτευχθούν με τη δημιουργία δημοσιονομικών και οικονομικά ευέλικτων μοντέλων, ικανών να αποδώσουν στον τομέα της υγείας έναν κοινωνικό χαρακτήρα με στοιχεία ανταγωνιστικής αγοράς.  (Ρεκλείτη, Μ. κ. α. , 2014)

 

 

Βιβλιογραφία

Giang,P. (2017). Determinants of Health Expenditures in OECD Countries. The Honors Program.

Ke Xu et al. (2011). The determinants of health expenditure – A Country Level Panel Data Analysis. Results For Development Institute (σσ. 4-6). Switzerland: World Health Organization.

Keyvanara,M. et al. . (2014). Experts’ perpectives on barriers due to induced demand in health services. International Journal of Health System & Disaster Management, 78-83.

Morgan,D. and R, Astolfi. (2014). Health Spending Continues to Stagnate in Many OECD Countries. OECD Health Working Papers, No.68 (σσ. doi.org/10.1787/9789264270985-en.). Paris: OECD Publishing.

Mueller, M. and D, Morgan. (2017). New Insights into Health Financing: first results of the international data collection under the system of health accounts. Health Policy, Vol.121/7 pp. 764-769 doi.org/10.1016/j.healthpol.2017.04.008.

OECD. (2019, 12 20). oecd.org. Ανάκτηση από oecd.or: https://www.oecd.org/berlin/47570194.pdf

OECD. (2019, 12 20). oecd.org. Ανάκτηση από oecd.org: https://www.oecd.org/els/health-systems/Country-Note-GREECE-OECD-Health-Statistics-2015.pdf

OECD/EU. (2018). Health at a Glance. Europe2018:State of Health in the EU Cycle (σσ. doi.org/10.1787/health_glance_eur-2018-en). Paris: OECD Publishing.

OECD/Eurostat/WHO. (2017). A System of Health Accounts 2011: Revised edition. OECD Publishing, doi.org/10.1787/9789264270985-en.

Souliotis, K., et al. . (2017). Determinants of Health Care Expenditure In Greece: Can Primary Health Care Impact On Their Evolution? Inernational Journal Of Pharmaceutical Sciences And Research.

State of Health in the EU- Greece- country health profile. (2019, 12 20). ec.europa.eu. Ανάκτηση από https://ec.europa.eu/health/sites/health/files/state/docs/chp_gr_english.pdf: https://ec.europa.eu/health/sites/health/files/state/docs/chp_gr_english.pdf

Ρεκλείτη, Μ. κ. α. . (2014). ΟΙ ΔΑΠΑΝΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΔΙΕΘΝΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ. ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ, 9.

Χλέτσος, Μ. (2019, 12 20). Το Ελληνικό Σύστημα Υγείας και οι Έλληνες πολίτες την εποχή της Κρίσης. Ανάκτηση από isoinhealth.com: http://www.isoinhealth.com/index.php/arthra/katigories-arthrwn/item/151-to-elliniko-systima-ygeias-kai-oi-ellines-polites-tin-epoxi-tis-krisis-tou-mixali-xletsou#_ftnref3

[1] Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (Gross Domestic Product) . Δυνητικά αποτελεί μακροοικονομικό μέγεθος, του οποίου η μέτρηση αποσκοπεί στην εξασφάλιση γνώσης σε σχέση με τη συνολική ποσότητα παραγόμενων αγαθών ή υπηρεσιών που προορίζονται για αγορά σε μία συγκεκριμένη χώρα, μία δεδομένη χρονική στιγμή. https://el.wikipedia.org/wiki/Ακαθάριστο_Εγχώριο_Προϊόν

[2] Στόχοι Ανάπτυξης Χιλιετίας (ΣΑΧ): Διεθνείς Αναπτυξιακοί στόχοι που συμφώνησαν να επιτύχουν έως το 2015 οι 192 χώρες – μέλη του ΟΗΕ. Μερικοί εξ’ αυτών η μείωση της παιδικής θνησιμότητας, η βελτίωση της υγείας των μητέρων και η καταπολέμηση σοβαρών ασθενειών. https://el.wikipedia.org/wiki/Στόχοι_Ανάπτυξης_Χιλιετίας

[3] Το φαινόμενο της προκλητής ζήτησης (suppliers induced demand) αποτελεί ευρύ πεδίο συζήτησης στα οικονομικά της υγείας, ενώ ορίζεται ως η παροχή μίας επουσιώδους φροντίδας ή υπηρεσίας από έναν ειδικό υγείας, που κάνει κατάχρηση της δύναμης του παρόχου, προς έναν πελάτη του συστήματος υγείας.

[4] Αύξηση τόσο της δημόσιας όσο και της ιδιωτικής δαπάνης για την υγεία

 

Ευχαριστούμε την κ. Μελέκου για τις πληροφορίες.