Ζωή Αλεξούλη: Ο ρόλος της οικογένειας στην αντιμετώπιση του σχολικού εκφοβισμού

Γράφει η Ζωή Αλεξούλη, Ψυχολόγος

*Η επιθετικότητα, κατά γενικό κανόνα, έχει οριστεί ως μια αντίδραση η οποία προκαλεί επιβλαβή ερεθίσματα σε έναν άλλο οργανισμό (βλ. Buss, 1961). Ο σχολικός εκφοβισμός, από τη φύση του, είναι ένα είδος επιθετικότητας. Συνεπώς, ο ορισμός του «bullying» έχει κοινά χαρακτηριστικά με τον ορισμό της επιθετικότητας ( Randall, 1997). Oι Hazler et al. (1992) επισήμαναν ότι ο σχολικός εκφοβισμός, είναι ένας τύπος επιθετικότητας που εκδηλώνεται σκόπιμα και επανειλημμένα από έναν ή περισσότερους μαθητές, ασκώντας κυρίως σωματική και ψυχολογική πίεση στα θύματα. Ο Randall (1997), αντίστοιχα, διατύπωσε ότι ο σχολικός εκφοβισμός είναι μια επιθετική συμπεριφορά η οποία προκύπτει από την εσκεμμένη πρόθεση κάποιου να προκαλέσει φυσική ή ψυχολογική πίεση σε άλλους. Οι δύο αυτοί ορισμοί αντιπροσωπεύουν τον κλασσικό ορισμό του σχολικού εκφοβισμού.

Η οικογένεια, μπορεί να αποτελέσει παράγοντα πρόληψης του σχολικού εκφοβισμού,  της υιοθέτησης παραβατικής συμπεριφοράς στην οποία αυτός οδηγεί, αλλά και των μετέπειτα σύγχρονων κοινωνικών προβλημάτων. Η επιβίωση στη σύγχρονη κοινωνία απαιτεί άτομα ανεξάρτητα, με δυνατές κοινωνικές δεξιότητες, με ανεπτυγμένη κριτική σκέψη και υψηλή αυτοεκτίμηση. Η ανάπτυξή τους θα πρέπει να αποτελεί στόχο της σύγχρονης οικογένειας. Η οικογένεια λοιπόν μέσα από την ανάπτυξη ποιοτικών σχέσεων με το παιδί μπορεί να συμβάλλει στη δόμηση μιας θετικής αυτοεικόνας, στην καλλιέργεια της αυτοεκτίμησής του, των συναισθηματικών και κοινωνικών του δεξιοτήτων. (Sullivan K, 2001). Έτσι, θα μπορεί να αποφευχθεί η απόκτηση μιας συμπεριφοράς με χαρακτηριστικά τόσο του θύτη όσο και του θύματος.

Καλό θα ήταν η οικογένεια να υιοθετεί έναν ήπιο τρόπο διαπαιδαγώγησης, χωρίς βία, ενισχύοντας το διάλογο και το παιχνίδι με τα παιδιά και όχι τη σωματική κακοποίηση και την τιμωρία. (Carney G.A and Merrell W.K 2001). Επίσης, καλό θα ήταν να καλλιεργείται ο δεσμός μεταξύ των μελών της οικογένειας, να υπάρχει μια ζεστή σχέση ανάμεσα στους γονείς όπου θα λύνουν τα προβλήματά τους χωρίς εντάσεις και θα αποτελούν πρότυπο μίμησης για τα παιδιά τους. Η επικοινωνία, η υιοθέτηση δημοκρατικών τρόπων επίλυσης των συγκρούσεων μέσα στην οικογένεια καθώς και η τοποθέτηση ξεκάθαρων ορίων συμπεριφοράς αποτελούν μερικούς από τους σημαντικότερους παράγοντες πρόληψης του φαινομένου. Επίσης, προληπτικά μπορεί να λειτουργήσει η ενημέρωση του παιδιού για το τι ακριβώς είναι ο εκφοβισμός. Οι γονείς θα πρέπει να δείχνουν ενδιαφέρον για τις σχολικές δραστηριότητες και επιδόσεις του παιδιού τους. Πορίσματα ερευνών δείχνουν πως  η παραβατικότητα συνδέεται με μια στάση αδιαφορίας από τους γονείς για το σχολείο . (Νόβα Καλτσούνη Χ. 1995) . Τέλος , καλό θα ήταν να αποφεύγεται η αγορά παιχνιδιών βίας και να περιορίζεται η παρακολούθηση βίαιων σκηνών στην τηλεόραση.  (εγχειρίδιο προς γονείς, ευρωπαϊκό πρόγραμμα DAPHNE II).

Σεβαστείτε τις ανάγκες  και τις επιθυμίες των παιδιών σας. Αφιερώστε χρόνο και συζητήστε μαζί τους. Δημιουργήστε  κλίμα εμπιστοσύνης. Τα παιδιά θα πρέπει να αισθάνονται ότι θα είστε δίπλα τους  ό,τι και να τους συμβαίνει, έτοιμοι να προσφέρετε συμβουλές και λύσεις στα προβλήματα τους.

Ζωή Αλεξούλη, Ψυχολόγος

Πηγές:

Olweus, D. (1991a). Bully/victim problems among school children: Basic facts and effects of a school based intervention program.

Olweus, D. (1994). Bullying at school: basic facts and effects of a school based intervention programme.

Oliver, R. L., Oaks, I. N. & Hoover, J. H. (1994). Family issues and interventions in bully and victim relationships.

Διαβάστε επίσης:

“Oι επιλογές μας είμαστε εμείς”